دخمه بهترین کتاب ساراماگو نیست که ‏خوانده‌ام، ولی به شدت آن را دوست دارم. حکایت پیرمرد حدوداً ‏شصت ساله‌ای است كه در دهكده‌اي ‏نزديك شهري بزرگ زندگي مي‌كند. در شهر مكاني وجود دارد به نام ‏مجتمع مركزي كه خود شهري است ‏بزرگ‌تر و مرموز! ساکنان بی‌شمار این مجتمع، تمامی امکانات زندگی ‏را در اختیار دارند و بی نیازند از خروج ‏از آن. آرمان مردم خارجی سکونت در مجتمع مرکزی است که کار ‏راحتی نیست و مدت‌ها باید در انتظار ‏باشی و‏‎ ... ‎

پیرمرد بعد از فوت همسرش با تنها دخترش و ‏دامادی که یکی از نگهبانان‌ بی‌شمار مجتمع است، زندگی ‏می‌کند. طبق یک قرارداد پیرمرد هر‌هفته ‏سفال‌هایی را که در کارگاه سفالگری اجدادی‌ش می‌سازد، برای ‏فروش به انبار مجتمع منتقل می‌کند. ‏داماد منتظر ترفیعی است که به واسطه‌ی آن می‌توانند در آپارتمان ‏کوچکی در مجتمع زندگی کنند. ‏مسئولین مجتمع قرارداد را به صورت یک طرفه فسخ می‌کنند و پیرمرد به ‏اجبار سفالگری را متوقف می‌کند. ‏داماد در آستانه‌ی ترفیع قرار می‌گیرد و صاحب آپارتمانی در مجتمع ‏می‌شود. پیرمرد مجبور‌است به همراه ‏دختر و دامادش به جایی نقل مکان کند که اگر تا به حال فقط از آن‌جا ‏خوشش نمی‌آمد، حالا بهانه هم دارد ‏برای متنفر بودن از آن‌‏‎.‎